2006/08/27, 17:06:16

Sự thể hiện bằng chữ quốc ngữ của các âm vị chiết đoạn tiếng Việt

1. Âm đầu

Âm vịChữ viết
(+ bối cảnh)
Ví dụ
/b-/Bbuôn bán
/m-/Mmay mắn
/f-/PHphong phú
/v-/Vvỗ về
/t-/Ttin tưởng
/t’-/THthảnh thơi
/d-/Đđúng đắn
/n-/Nnắn nót
/z-/D/GIgiây da
/ʐ-/Rrõ ràng
/s-/Xxinh xắn
/ş-/Ssẵn sàng
/c-/CHchích choè
/ʈ-/TRtrống trải
/ɲ-/NHnhắn nhủ
/l-/Llo lắng
/k-/K
(âm chính /-i-, -ε-, -e-, -ie-/
kim, kem, kê, kiếm
Q
(+ âm đệm /-w-/)
quê, quán, quyên
C
([các trường hợp còn lại])
con cà cuống
/χ-/KHkhúc khích
/ŋ-/NGH (+ âm chính /-i-, -ε-, -e-, -ie-/)nghĩ, nghe, nghê, nghiêng
NG
([các trường hợp còn lại])
ngỡ ngàng
/ɣ-/GH (+ âm chính /-i-, -ε-, -e-/)ghi, ghè, ghế
G
([các trường hợp còn lại])
gỡ gạc
/h-/Hhớt hải
/?-/[vắng mặt]ăn uống

2. Âm đệm

Âm vịChữ viết
(+ bối cảnh)
Ví dụ
/-w-/U
(âm đầu /k-/+ hoặc +âm chính /-i-, -e-, -ɤ-, -ɤˇ-/)
huy, thuế, huơ, thuần, chuyện, quyên, quăn
O
(+ [các trường hợp còn lại])
hoá, hoè, choắt, loang
/zero/[vắng mặt]lá, nhiên, lương

3. Âm chính

Âm vịChữ viết
(+ bối cảnh)
Ví dụ
/-i-/Y
(sau âm đệm /-w-/+; hoặc đa phần trong các trường hợp âm đầu, âm đệm và âm cuối đều là /zero/)
thuý, quý, y (tá)
I
([các trường hợp còn lại])
bi, hỉ, kí, lì, mì, tỉ, sĩ, vĩ, nghi, minh
/-e-/Êkhế, tên, lênh
/-ε-/Ebé, kẻng, lém
/-ɤ-/Ơmơ, lớn
/-ɤˇ-/Âtân, bâng, khuâng
/-a-/Anhà, át, ngang, tai, quai
/-ɯ-/Ưtư, cứng
/-ă-/A
(âm cuối là /-w, -j/)
rau, tay, quay
Ă
([các trường hợp còn lại])
cắn, đắng
/-u-/Uxu, cúng
/-o-/ÔÔ
(+ âm cuối /-ŋ/)
bôông
Ô
([các trường hợp còn lại])
cô, bông
/-ɔˇ-/OO
(+âm cuối /-ŋ, -k/)
coong, moóc
O
([các trường hợp còn lại])
lò, con
/-ɔˇ-/Ocong, móc
/-εˇ-/Anhanh, ách, ngách
/-ie-/
(âm đầu /?-/ (hoặc âm đệm /-w-/) và âm cuối không /zero/)
yêu, yểng, uyên, tuyển

(âm đệm /zero/, âm cuối không /zero/)
tiến, miếng
YA
(âm đệm /-w-/, âm cuối /zero/)
khuya, tuya
IA
(âm đệm /zero/, âm cuối /zero/)
mía, tia, ỉa
/-ɯɤ-/ƯƠ
(+ âm cuối không /zero/)
ưỡn, lượng
ƯA
(+ âm cuối /zero/)
ưa, cứa
/-uo-/
(+ âm cuối không /zero/)
uốn, muỗng
UA
(+ âm cuối /zero/)
úa, bùa

4. Âm cuối

Âm vịChữ viết
(+ bối cảnh)
Ví dụ
/-m/Mám, lắm
/-n/Nin, nghẹn
/-ŋ/NH
(sau âm chính /-i-, -e-, -εˇ-)
inh, kính, mênh, canh,
NG
([các trường hợp còn lại])
ông, xong, siêng, keng
/-p/Púp, lấp
/-t/Tát, cắt
/-k/CH
(sau âm chính /-i-, -e-, -εˇ-)
ích, mếch, cạch
C
([các trường hợp còn lại])
ác, lắc, bọc
/-w/O
(sau /-a-, -ε-/)
áo, xạo, kéo
U
([các trường hợp còn lại])
au, mếu, nấu, rượu
/-j/Y
(sau /-ă-, -ɤˇ-/)
máy, cậy
I
([các trường hợp còn lại])
cài, ngoái, tươi
/zero/[vắng mặt]à, nghe, mã

Ghi chú: Bài viết này chưa hoàn thiện và sẽ được sửa chữa, bổ sung trong thời gian tới.

NGÀY NÀY NĂM XƯA

Êvarit Galoa (Évariste Galois) là một nhà toán học lừng danh, không chỉ vì một cuộc đời kì dị mà chính là do những ý kiến và công trình sâu sắc của ông về lí thuyết phương trình đại số. Những công trình này nay đã có một giá trị rất lớn cho ngành toán học nhân loại. [Chi tiết...]

GIỚI THIỆU SÁCH

ĐỐ VUI

Đi lè lưỡi về lè lưỡi

RSS

RSS Feed
0.021121025085449
Powered by statxt

Copyleft: ngonngu.net © 2007