[Giới thiệu sách]

Ngôn ngữ học xã hội: Những vấn đề cơ bản

* Tác giả: Nguyễn Văn Khang

* Thông tin xuất bản:

  • Lần in: Lần in thứ nhất
  • Nxb: Khoa học Xã hội
  • Nơi in: Xí nghiệp in Fahasa
  • Số xuất bản: 17/649/CXB
  • In xong và nộp lưu chiểu tháng 11 năm 1999
  • Số trang: 340

Trích “Lời giới thiệu” của giáo sư Nguyễn Thiện Giáp[1]

Ở Việt Nam, những vấn đề về ngôn ngữ xã hội được đề cập tới trong những nghiên cứu về chính sách ngôn ngữ của Đảng và Nhà nước (chẳng hạn, chủ trương truyền bá chữ quốc ngữ, xoá nạn mù chữ, chuẩn hoá tiếng Việt và chữ quốc ngữ, đặt chữ viết và giáo dục song ngữ cho đồng bào các dân tộc ít người v.v...), trong những giáo trình Dẫn luận ngôn ngữ học, Từ vựng học và Phương ngữ học ở các trường đại học. Thậm chí, ở Khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội trước đây và Khoa Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn ngày nay, một chuyên đề về ngôn ngữ học xã hội cũng đã được giảng dạy cho những sinh viên ngành ngôn ngữ học. Tuy nhiên, cuốn Ngôn ngữ học xã hội: Những vấn đề cơ bản của phó giáo sư Nguyễn Văn Khang[2] là cuốn sách đầu tiên giới thiệu về ngôn ngữ học xã hội với tư cách một bộ môn khoa học, một cách toàn diện nhất.

(...)

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc. Bức tranh ngôn ngữ–dân tộc ở Việt Nam khá đa dạng. Hiện tượng song ngữ, đa ngữ phổ biến ở tất cả các vùng. Tiếng Việt được coi là ngôn ngữ quốc gia, là phương tiện giao tiếp giữa các dân tộc ở Việt Nam. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa các phương ngữ địa lí, phương ngữ xã hội vẫn còn tồn tại. Mặt khác, không thể không học thêm các ngôn ngữ nước ngoài như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Hán, tiếng Nga,... Điều này khiến cho bức tranh ngôn ngữ–xã hội ở Việt Nam càng phức tạp hơn. Để đưa đất nước ta tiến lên công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi phải có những quyết sách về ngôn ngữ. Những quyết sách đó phải dựa trên những thành tựu nghiên cứu của ngôn ngữ học xã hội. Thành tựu nghiên cứu trong lĩnh vực này cũng hữu ích trực tiếp với việc nghiên cứu dụng học và việc nghiên cứu mối quan hệ giữa ngôn ngữ và văn hoá, là những lĩnh vực đang được nhiều người quan tâm.

Với ý nghĩ như vậy, chúng tôi cho rằng việc ra đời của một cuốn sách như Ngôn ngữ học xã hội: Những vấn đề cơ bản của phó giáo sư Nguyễn Văn Khang là một việc rất đáng hoan nghênh. Đây là một cuốn sách cung cấp kịp thời những tri thức cần thiết về ngôn ngữ học xã hội, một cuốn sách giúp cho sinh viên và các nhà nghiên cứu biết thêm nhiều nẻo đường tiếp cận với những vấn đề ngôn ngữ học xã hội ở Việt Nam.

(...)

 

MỤC LỤC

Lời giới thiệu

Chương 1
NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI: BỐI CẢNH RA ĐỜI, MỤC ĐÍCH, NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1. Bối cảnh ra đời

2. Mục đích và nội dung nghiên cứu

3. Khái niệm "biến thể ngôn ngữ" và "cộng đồng nói năng"

4. Những ứng dụng thực tiễn

5. Những chú giải cần thiết

Chương 2
HIỆN TƯỢNG SONG NGỮ, ĐA NGỮ

1. Khái niệm chung về song ngữ, đa ngữ

2. Các nhân tố làm nảy sinh hiện tượng đa ngữ

3. Các loại hình của đa ngữ xã hội

4. Sự phát triển của hiện tượng đa ngữ

5. Tiểu kết

6. Những chú giải cần thiết

Chương 3
HIỆN TƯỢNG NGÔN NGỮ LAI TẠP: PIDGINS & CREOLES

1. Khái niệm chung

2. Pidgin(s)

3. Creole(s)

4. Thảo luận về nguồn gốc của Pidgins và Creoles

5. Giới thiệu một số pidgin và creole

6. Những chú giải cần thiết

Chương 4
SONG THỂ NGỮ, ĐA THỂ NGỮ

1. Khái niệm chung về song thể ngữ

2. Đặc điểm của song thể ngữ

3. Mối quan hệ giữa song ngữ và song thể ngữ

4. Song thể ngữ mở rộng

5. Tiểu kết

6. Những chú giải cần thiết

Chương 5
PHƯƠNG NGỮ, CÁC BIẾN THỂ VÀ NGÔN NGỮ

1. Phương ngữ và ngôn ngữ

2. Phương ngữ xã hội

3. Biến thể tiêu chuẩn và biến thể phi tiêu chuẩn

4. Những chú giải cần thiết

Chương 6
NGÔN NGỮ VÀ GIAI CẤP

1. Những vấn đề chung

2. Phương ngữ giai cấp và phương ngữ giai tầng

3. Những nghiên cứu của Labov và đồng sự có liên quan đến ngôn ngũ và giai cấp

4. Những chú giải cần thiết

Chương 7
NGÔN NGỮ VÀ GIỚI TÍNH

1. Đặt vấn đề

2. Những phát hiện ban đầu

3. Sự phân biệt đối xử về giới tính thể hiện trong ngôn ngữ

4. Phong cách ngôn ngữ của mỗi giới

5. Tiểu kết

6. Những chú giải cần thiết

Chương 8
GIAO TIẾP NGÔN NGỮ

I. Tính xã hội của sự nói năng

1. F. de Saussure với ngôn ngữ và lời nói
2. J. Austin và J.R. Searle với lí thuyết "hành vi nói năng"
3. Ngôn ngữ học xã hội với tính xã hội của sự nói năng
4. Những chú giải cần thiết

II. Năng lực giao tiếp

1. Đặt vấn đề: Năng lực ngôn ngữ và năng lực giao tiếp
2. Năng lực giao tiếp
3. Những chú giải cần thiết

III. Sự kiện giao tiếp

1. Đặt vấn đề
2. D. Hymes với sự kiện giao tiếp
3. Một miêu tả cụ thể
4. Những chú giải cần thiết

IV. Quan hệ giao tiếp

1. Từ vai xã hội đến vai giao tiếp
2. Quan hệ T–V
3. Những ứng dụng cụ thể
4. Những chú giải cần thiết

V. Chọn mã và phong cách

1. Mã và sự chọn mã
2. Chuyển mã
3. Trộn mã
4. Phong cách
5. Ngữ vực
6. Những chú giải cần thiết

VI. Lịch sự

1. Yếu tố lịch sự trong giao tiếp ngôn ngữ
2. Cấu trúc quen dùng trong biểu đạt lịch sự
3. Những chú giải cần thiết

VII. Phân tích hội thoại

1. Cấu trúc của hội thoại
2. Chiến lược hội thoại
3. Phong cách hội thoại
4. Những chú giải cần thiết

Chương 9
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA VÀ XỬ LÍ TƯ LIỆU

I. Phân tích mạng trong ngôn ngữ học xã hội

1. Khái niệm mạng xã hội
2. Những nghiên cứu của L. Milroy
3. Ý nghĩa của việc nghiên cứu mạng
4. Những chú giải cần thiết

II. Điều tra và xử lí tư liệu

1. Đặt vấn đề
2. Lựa chọn đề tài
3. Xây dựng giả thiết
4. Xác định đơn vị điều tra
5. Thu thập tư liệu
6. Chỉnh lí tư liệu
7. Kiểm nghiệm giả thiết

Thay lời kết

 

___________

[1] Hà Nội, ngày 01/8/1999

[2] Giáo sư, năm 2005.

NGÀY NÀY NĂM XƯA

Ngày 27/5/1936, Đảng bộ nhà tù Côn Đảo phát động cuộc đấu tranh đòi thả tù chính trị. [Chi tiết...]

GIỚI THIỆU SÁCH

ĐỐ VUI

Hai làng xúm đánh một làng
Máu chảy xuống đàng, ruồi chẳng dám bâu

RSS

RSS Feed
0.0097150802612305
Powered by statxt

Copyleft: ngonngu.net © 2007